ความรู้เกี่ยวกับมะเร็งเม็ดเลือดขาว (ลูคิเมีย)


7 คำถาม พื้นฐานเมื่อลูกเป็นมะเร็งเม็ดเลือดขาว

รศ.นพ.อิศรางค์ นุชประยูร
หน่วยโลหิตวิทยา ภาควิชากุมารเวชศาสตร์
คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

1. มะเร็งเม็ดเลือดขาวคืออะไร
มะเร็งเม็ดเลือดขาว หรือลูคีเมีย (Leukemia) คือ ความผิดปกติของร่างกายในส่วนการทำงานของ
ไขกระดูกหรือเซลล์ต้นกำเนิดเม็ด โลหิต (Stem Cell) ซึ่งมีหน้าที่ในการผลิตเม็ดเลือดในร่างกาย
มนุษย์เรา เม็ดเลือดจะถูกแบ่งออกเป็น 3 ชนิดใหญ่ ๆ คือ เม็ดเลือดแดงทำหน้าที่นำออกซิเจนไปเลี้ยงเนื้อเยื่อต่างๆ ของร่างกาย เม็ดเลือดขาวทำหน้าที่ทำลาย กำจัดเชื้อโรค สิ่งแปลกปลอมที่เข้าสู่ร่างกาย
และเกล็ดเลือดทำหน้าที่เสมือนกาวที่คอยปิดรอยฉีกขาดของหลอดเลือด ทำให้เลือดหยุดไหล
กรณีของมะเร็งเม็ดเลือดขาว ไขกระดูกจะผลิตเซลล์เม็ดเลือดขาวที่ผิดปกติออกมาเป็นจำนวนมาก
จนอยู่ในภาวะไม่สมดุลกับเม็ดเลือดต่าง ๆ ซึ่งมีผลทำให้ระบบการทำงานของเม็ดเลือดในร่างกายผิดปกติ โดยแบ่งออกได้เป็น 2 ประเภทใหญ่ๆ คือ ชนิดเรื้อรังอาการจะค่อย ๆ แสดงความรุนแรงของโรค
และชนิดเฉียบพลัน อาการจะมีความรุนแรงของโรคมากกว่าชนิดแรกต้องได้รับการรักษาโดยเร็ว

2. สาเหตุของการเกิดโรค
ในเด็กอาจเกิดจากความผิดปกติทางพันธุกรรมในบางตำแหน่ง ซึ่งมีความสำคัญในการที่ทำให้เซลล์
แบ่งตัวหรือไม่แบ่งตัว เพราะเซลล์บางอย่างจะแบ่งตัวได้เร็วในวัยเด็ก หรือเกิดจากปัจจัยภายนอกอื่นๆ เช่น สารกัมมันตภาพรังสี สารตะกั่ว ฯลฯ ซึ่งสารเคมีดังกล่าว อาจจะเข้าไปทำให้เกิดการกลายพันธุ์
ของเซลล์เม็ดเลือด อย่างไรก็ตาม ถึงแม้ว่าสารบางอย่างอาจเป็นตัวการทำให้เกิดการกลายพันธุ์
เป็นมะเร็ง แต่ส่วนมากแล้ว มะเร็งเม็ดเลือดขาวในเด็กส่วนใหญ่มักเกิดขึ้นเองจึงยังไม่สามารถ
ระบุถึงสาเหตุที่แท้จริงได้

3.  วิธีการรักษา
ทำได้โดยการใช้ยาเคมีบำบัดในระยะเวลาต่อเนื่องกันเป็นเวลานาน ยาเคมีบำบัดที่ให้นี้จะเข้าไป
ทำลายเซลล์ที่ผิดปกติดังกล่าว ในขณะเดียวกันก็จะไปทำลายเซลล์ที่ปกติด้วยคนไข้ที่ได้รับ
ยาเคมีบำบัดจึงต้องระมัดระวังในเรื่องของการติดเชื้อ เช่น โรคอีสุกอีใส เพราะหากติดเชื้อแล้ว
อาการจะทวีความรุนแรงกว่าผู้ที่ไม่ได้รับยาเคมีบำบัด หลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารที่มีความเสี่ยง
ต่อเชื้อรา ของหมักดอง

ระยะเวลาในการรักษาจะแบ่งออกเป็น 3 รอบระยะเวลาคือ
ระยะที่ 
จะให้ยาเคมีบำบัดติดต่อกันเป็นเวลา 1 – 2 เดือนแรก เพื่อรักษาให้หายจากโรคมะเร็งในเม็ดเลือดขาว
ระยะที่ 2   
จะให้ยาเคมีบำบัดในช่วงเวลาที่ห่างกันออกไปเป็นเวลา 2 เดือน และจะทำการฉายแสงโดยใช้รังสีปริมาณไม่มากนักที่บริเวณศีรษะ เพื่อเป็นการกำจัดเซลล์มะเร็งที่มักจะเข้าไปแอบอยู่ในน้ำไขสันหลังบริเวณรอบๆ สมอง ระยะที่ 2 นี้ ถึงแม้ว่าเซลล์มะเร็งจะหายไปแล้ว เรายังต้องให้การรักษาด้วยยาเคมีบำบัดต่อไปอีก เพื่อให้มะเร็งที่หลงเหลือหายจนเกือบหมด การให้ยาในระยะที่ 1 และ 2 นี้ ผู้ป่วยจะได้รับยาเคมีบำบัดในปริมาณที่มาก ซึ่งถือเป็นระยะสำคัญของผู้ป่วยช่วงนี้เป็นช่วงที่ต้องระมัดระวังเรื่องการ
ติดเชื้อ เนื่องด้วยเม็ดเลือดขาวจะค่อนข้างต่ำ
ระยะที่  
จะให้ยาเคมีบำบัดในระยะเวลาที่ห่างกันมากขึ้น ขั้นตอนนี้กินระยะเวลาประมาณ 3 ปี
เพื่อเป็นการคุมโรคให้สงบและป้องกันการกลับเป็นซ้ำ (Relapse) ปริมาณของยาที่ให้
จะน้อยลงกว่าระยะที่ 1 และ 2 มาก คนไข้จะสามารถใช้ชีวิตได้ใกล้เคียงกับคนปกติ

4. อาการของผู้ที่เป็นมะเร็งเม็ดเลือดขาว (Acute leukemia)
อาการของผู้ที่เป็นมะเร็งเม็ดเลือดขาว โดยส่วนใหญ่คือไข้หลาย ๆ วัน ซีดลง ผอมลง น้ำหนักตัวลด
เบื่ออาหาร ก้อนหรือต่อมน้ำเหลืองโต จุดเลือดออก หรือจ้ำเลือดตามตัว อาการเลือดออกง่าย ปวดกระดูก ท้องอืด ตับโต ม้ามโต


5. วิธีการป้องกัน
สำหรับมะเร็งบางชนิดในผู้ใหญ่ อาจจะสามารถป้องกันได้บ้าง โดยการใช้ชีวิตแบบมีคุณภาพ ไม่ดื่มเหล้า
ไม่สูบบุหรี่ เลี่ยงอาหารที่มีสารก่อให้เกิดโรคมะเร็ง แต่เนื่องจากสาเหตุของการเกิดมะเร็งเม็ดเลือดขาวในเด็กส่วนใหญ่เกิดขึ้นเอง ไม่มีสาเหตุที่ป้องกันได้ จึงยากที่จะป้องกันการเกิดโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวได้

6. สามารถถ่ายทอดทางกรรมพันธุ์หรือไม่
มะเร็งเม็ดเลือดขาว เป็นโรคที่ไม่ถ่ายทอดทางพันธุกรรมจากรุ่นพ่อ – แม่ ไปสู่ลูกหลานได้เป็นโรคที่
เกิดขึ้นเฉพาะกับบุคคล หากมีลูกคนใดคนหนึ่งป่วยลงด้วยโรคนี้ ลูกคนอื่นๆ ก็จะมีเปอร์เซ็นต์ความเสี่ยงไม่ต่างไปจากครอบครัวที่ไม่มีคนป่วยด้วยโรค มะเร็งเม็ดเลือดขาวเลย ต่างจากโรคทางโลหิตวิทยา
อื่นๆ เช่นธาลัสซีเมีย


7.  ชื่อสถานพยาบาลของรัฐที่สามารถให้การรักษาได้
รายชื่อสถานพยาบาลของรัฐที่มีกุมารแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคมะเร็งเด็ก มี 20 โรงพยาบาล ดังนี้
1.   รพ. พระมงกุฏเกล้า เขต ราชเทวี กทม. 10400
2.   รพ. ศิริราช ถ. พรานนก บางกอกน้อย กทม. 10700
3.   รพ. จุฬาลงกรณ์ ถ. พระราม 4 ปทุมวัน กทม. 10330
4.   รพ. รามาธิบดี ถ. พระราม 6 เขตราชเทวี กทม. 10400
5.   รพ. เด็ก 420/8 ถ. ราชวิถี แขวงพญาไทเขตราชเทวี กทม. 10400
6.   รพ. วชิรพยาบาล 681 ถ. สามเสน เขตดุสิต กทม. 10300
7.   รพ. ศรีนครินทร์ ขอนแก่น อ. เมือง จ. ขอนแก่น 40000
8.   รพ. ขอนแก่น อ. เมือง จ. ขอนแก่น 40000
9.   รพ. บุรีรัมย์ อ. เมือง จ. บุรีรัมย์ 31000
10. รพ. มหาราชนครราชสีมา อ. เมือง จ. นครราชสีมา 30000
11. รพ. สรรพสิทธิประสงค์ อ. เมือง จ. อุบลราชเทวี 34000
12. รพ. มหาราชนครเชียงใหม่ อ. เมือง จ. เชียงใหม่ 50200
13. รพ. เชียงรายประชานุเคราะห์ อ. เมือง จ. เชียงราย 57000
14. รพ. ศูนย์ลำปาง อ. เมือง จ. ลำปาง 52000
15. รพ. พระพุทธชินราช อ. เมือง จ. พิษณุโลก 65000
16. รพ. ชลบุรี ถ. สุขุมวิท อ. เมือง จ. ชลบุรี 20000
17. รพ. พระปกเกล้า อ. เมือง จ. จันทบุรี 22000
18. รพ. สงขลานครินทร์ อ. เมือง จ. สงขลา 90112
19. รพ. หาดใหญ่ อ. เมือง จ. สงขลา 90112
20. รพ. สุราษฎร์ธานี อ. เมือง จ. สุราษฎร์ธานี 84000

โรงพยาบาลลำดับที่ 1- 4 สามารถรักษาด้วยการปลูกถ่ายเซลล์ต้นกำเนิดเม็ดโลหิตได้

ที่มา : http://thaibmc.org/story_5.htm

No Response to "ความรู้เกี่ยวกับมะเร็งเม็ดเลือดขาว (ลูคิเมีย)"

แสดงความคิดเห็น